مرسته
ستاسو د مرستې له لارې، د خدای کلام ژباړه، چاپ، خپرول او نوښت ممکن کیږي.
مرسته وکړئیو لنډ فلم د افغانستان په اړه د بائبل کیسې باندې، چې په ۲۰۲۴ کال کې، د افغاني پښتو زوړ عهدنامې له بشپړیدو مخکې خپور شو.
د عصري دورې نه ډېر مخکې، د افغانستان غرونه او درې د مسیح نوم پیژندلی و. باوري روایتونه شته چې توما، یو له رسولانو، د لومړۍ پیړۍ په وروستیو کې د نننۍ افغانستان او پاکستان له لارې تېر شوی دی. د دریمې پیړۍ راهیسې، د ختیځ کلیسا — چې کله ناکله «نیستوري» بلل کیږي — د ورېښمو لارې په اوږدو کې خپره شوه، په تدریجي ډول یې د سریاني تر څنګ فارسي هم کاروله، او تر ختیځ لرې پورې، په چین او هند کې یې کلیساوې جوړې کړې. د نهمې پیړۍ په شاوخوا کې، د سپېڅلي کتاب ځینې برخې سُغدي ژبې ته وژباړل شوې، هغه ژبه چې له فارسي سره تړاو لري او په دې سیمه کې ویل کیده.
هرات د څو لویو اسقفانو مرکز شو، پداسې حال کې چې اسقفي سیمې د هغه څه پر زیاتره برخه خپرې وې چې نن ورته افغانستان ویل کیږي. د سریاني کلیسا ثبتونه لا هم د هغو عیسوي ټولنو شواهد ساتي چې پیړۍ پیړۍ يې په داسې ځایونو کې لکه بلخ او کندهار دوام درلود. دغه لرغونی شتون د مغولو د یرغلونو او د تیمور د لښکرکشیو وروسته، په څوارلسمه پیړۍ کې، کمزوری شو — نه د تل لپاره ورک شو، بلکې یوې ډېرې اوږدې ژمي ته ننوت.
هغه اوږده ژمی خالي نه و. په کابل کې د ارمني عیسویانو شتون لږترلږه د اوولسمې پیړۍ راهیسې ثبت شوی دی. د اتلسمې پیړۍ په شاوخوا کې، ارمني کورنۍ په ښکاره ډول په ښار کې اوسیدلې — چې د توپچیانو او صنعتګرو په توګه کابل ته راوستل شوې وې — او د بالاحصار یا نږدې، شاهي کلا، په یوه کلیسا کې یې عبادت کاوه. دوی ته هغه کشیشان خدمت کاوه چې د ایران د جلفا د ارمنیانو له ټولنې نه لیږل کیدل. په راتلونکې پیړۍ کې مسافرانو لا هم دغه کوچنۍ جماعت ثبت کړی و چې هلته یې راټولیدل.
په ۱۸۸۰ کال کې، د کلیسا ودانۍ هغه وخت ړنګه شوه کله چې برتانوي-هندي ځواکونو بالاحصار وران کړ. ډېری ارمني کورنۍ شاوخوا په ۱۸۹۷ کال کې له کابل نه شړل شوې. دا یوه بهرنۍ ټولنه وه چې یوه بهرنۍ دوده یې ساتله — لا تر اوسه داسې څه نه و چې افغان مومنان یې د خپل ځان وبولي — خو د یوې پیړۍ نه زیات وخت لپاره، په کابل کې یوه کلیسا ولاړه وه، او د هغې زنګ به وروستی زنګ نه و چې خاموش شي.
په ۱۹۷۰ کال کې، د لسو کلونو د نړیوالې پیسه راټولونې وروسته، په کابل کې د یوې کلیسا ودانۍ وقف شوه — چې د نړیوالې ټولنې لپاره، او د پاچا په خپله اجازه، پدې شرط چې پخپله افغان خلک به یې نه کاروي، جوړه شوې وه. د هغې پادری جی. کرسټي ویلسن و.
د ۱۹۷۳ کال د جولای په ۱۴ نیټه، چارواکي او کارګران راورسیدل، او د ودانۍ د بنسټ نه ۱۲ فوټه ښکته یې کیندله ترڅو هغه «تر ځمکې لاندې کلیسا» ومومي چې دوی ته ویل شوي و شتون لري! یو غړي د کابل ښاروال ته خبرداری ورکړ چې که حکومت دې کلیسا ته لاس ورسوي، خدای به هغه حکومت ړنګ کړي، او ظاهر شاه پاچا ته لیکونه ولیکل شول او ترې د مداخلې غوښتنه وشوه.
د ۱۹۷۳ کال د جولای په ۱۷ نیټه، حکومتي بلډوزرونو د کلیسا د ودانۍ د ړنګولو کار بشپړ کړ. په هماغه شپه، یو کودتا د ۲۲۷ کلونو پاچاهۍ ته پای ورکړ، په داسې حال کې چې پاچا له هیواده بهر و. هغه هیڅکله بیرته تخت ته رانغی، او افغانستان څو لسیزو ګډوډیو، یرغلونو، او جګړو ته ننوت.
یو ژوند د همدې دورې نه لا تر اوسه خبرې کوي: ضیا نودرات، یو ړوند افغان مومن.
د ضیا ژوند لا تر اوسه نننۍ ورځې غږیږي. پامیر وزارتونه او د هغوی شریکانو همغه بلنه مخته بیولې ده: کارکوونکي چې د راډیو څپو له لارې د انجیل خپرولو ته وقف شوي، په داسې حال کې چې د بائبل ژباړې او خپرولو سره هم ژوره ښکیلتیا لري. دا ډول مخکښ هڅې یو له هغو بنسټیزو ډبرو څخه دي چې سرته یې د افغانستان د سپېڅلي کتاب ټولنې (BSA) تر تاسیس، په ۲۰۲۵ کال کې، ورساوه.
پښتو ژبه له ۱۸۱۸ کال راهیسې د کلام خدای یوه برخه لرلې، کله چې لومړۍ پښتو نوې عهدنامه په سرامپور، هند کې چاپ شوه — دا د پاکستان له شتون نه لسیزې مخکې و. همدې ګډې ریښې یوه هڅه رامنځته کړه ترڅو د ټولو لپاره یوه پښتو نوې عهدنامه جوړه شي، چې په ۱۹۹۱ کال کې د پاکستان بائبل ټولنې سره په همکارۍ کې خپره شوه. دا یوه ستونزمنه توازن هڅه ثابته شوه: پاکستاني لوستونکو دا ډېره افغاني، او افغان لوستونکو دا ډېره پاکستاني وموندله.
تر ۲۰۰۱ کال پورې، دا پریکړه شوې وه چې د پولې دواړو خواو پښتانه لوستونکي خپلې بائبلې ته اړتیا لري — یوه د پاکستان لپاره، او یوه د افغانستان لپاره. پاکستان خپله بشپړه د یوسفزۍ پښتو بائبل په ۲۰۱۹ کال کې ترلاسه کړه، خو د افغانستان خپله ځانګړې افغاني پښتو بائبل تر ۲۰۲۶ کال پورې رانغله.
په ۲۰۰۱ کال کې، نړۍ بدله شوه. متحده ایالاتو او د هغوی متحدینو افغانستان ته ننوتل، او «ملت جوړونه» یو اعلان شوی هدف شو: نوي بنسټونه، نوي قوانین، نوي آزادۍ، چې تر ډېره حده د لویدیځو آرمانونو پر بنسټ جوړ شوي وو د انساني عزت، ضمیر، او د قانون د واکمنۍ په اړه.
دا هغه آرمانونه وو چې پخپله د پیړیو د بائبلي فکر نه راوتلي وو، خو، په ۲۰۰۱ کال کې، هیڅ بشپړه بائبل په هیڅ افغاني ژبه کې نه شتون درلود؛ لومړۍ یې، په دري ژبه، لا تر اوسه اوه کاله لرې وه. له یوه ملت نه غوښتل کیده چې پر هغو اصولو ودانۍ جوړه کړي چې د هغوی ژورې ریښې هیڅکله واقعاً ورته نه وې ژباړل شوې، او د بائبلي کیسې هیڅ پوهاوی شتون نه درلود.
د ۲۰۱۰ لسیزې د ټکنالوژۍ د پام وړ بدلونونه راوړل. د ۲۰۰۸ کال دري بائبل، چې د یوې تثبیت شوې فارسي ژباړې نه اقتباس شوی و، درست هغه مهال ورسید چې د انټرنېټ لاسرسی په ټول افغانستان کې خپریدو ته روان و. لومړنیو انټرنېټ کیفونو خلکو ته لومړی ځل د دري او پښتو کتاب مقدس آنلاین لاسرسی ورکړ، پداسې حال کې چې بازارونه له ارزانو موبایلي تلیفونونو ډک شول. افغانستان زیاتره د ثابتو تلیفونونو او شخصي کمپیوټرونو پړاو پریښود او مستقیم د موبایل ټکنالوژۍ خواته لاړ.
د موبایل تلیفونونو سره سره، اپلیکیشنونه، ویډیوګانې، او اوریدونکي کتاب مقدس هم د SD کارتونو، ډاونلوډونو، د اپلیکیشن پلورنځیو او بلوتوث له لارې خپاره شول. لومړی ځل، ډېری افغانانو کولی شول د مسیحي کتاب مقدس چیرې چې ولاړل هلته ورسره وساتي. دوی خپل تلیفونونه د پوښتنو کولو او روحاني لارښوونې لټولو لپاره هم کارول. هغه د شاګردۍ ټیمونه چې افغان مومنانو یې په کاناډا او نورو ځایونو کې پرسونل درلود، ډېری وخت د زنګونو او پیغامونو په سیلاب کې راښکیل وو.
لکه څنګه چې د چاپ ماشین اروپا بدله کړه، ځکه یې افکار او ادبیات پراخ لاسرسي وړ کړل، موبایل تلیفونونو هم افغانانو ته نوې دروازې پرانیستې ترڅو خپل ایمان معاینه کړي، پوښتنې وکړي، او پخپله د خدای کلام سره اړیکه ونیسي. د ۲۰۱۰ لسیزې تر پایه پورې، د افغان مومنانو یوه نوې نسل، هم د افغانستان دننه او هم د وده کوونکي مهاجر ټولنې په ټول اوږدو کې، ریښې غځولې وې.
په ۲۰۲۱ کال کې، هیواد بیا بدل شو. کله چې بهرنیو ځواکونو وتل وکړل او حکومت سقوط وکړ، ډېری افغان عیسویانو — چې مخکې هم په خصوصي ډول یې عبادت کاوه — د ځورونې نوي ګواښ نه وتښتیدل، او لویدیځ ته د ودانیدونکو کډوالو ټولنې سره یوځای شول. له دغه خوارولو نه، د نویو خدماتو یوه څپه راپورته شوه، چې د افغان مومنانو له خوا تاسیس او مشري شوې وه، کسان چې اوس یې لومړی ځل لپاره کولی شول په ښکاره ډول کار وکړي، وژباړي، او خپاره کړي. خو دغه بیه نابرابره ورکړل شوې ده: هغه څوک چې د افغانستان دننه پاتې دي، د ژوندۍ حافظې نه تقریباً هر بل وخت نه لږ امنیت لري، او د دوی ایمان پټتر — او د اعتراف لپاره خطرناکتر — تر هر وخت دی.
د ۲۰۲۳، ۲۰۲۴، او ۲۰۲۵ کلونو د بائبل ژباړې کې داسې چټکتیا راوړه چې افغانستان مخکې هیڅکله نه وه لیدلې — تر دې حده چې شریکو ادارو ۲۰۲۴ کال د افغانستان د بائبل کال اعلان کړ. عصري نوې عهدنامې په دري او افغاني پښتو ژبو کې بشپړې شوې، لږ وروسته تر هغه هزارګي نوې عهدنامه هم خپره شوه، او بشپړه بائبل په افغاني پښتو ژبه په ۲۰۲۶ کال کې ورپسې خپره شوه.
کار لا هم روان دی: د دري بائبل بیاکتنه او په نورو ژبو کې یو لړ نور فعالیتونه روان، پلان شوي، یا زموږ په لید کې دي. د دومره اوږد ژمي وروسته، داسې ښکاري لکه د پسرلي راتګ. د همدې هیلې په رڼا کې ده چې د افغانستان د سپېڅلي کتاب ټولنه نن ورځ دا کار پر غاړه اخلي — د دې ملګرتیا دوام، او د دې دندې دوام، تر هغه چې خدای کلام د افغانستان د ټولو خلکو په ژبو کې، د هر افغان په لاس کې ورسیږي.
یوه اندیشه چې ارزښت لري ورباندې تم شو: کله چې پوهان د ختیځ نه د ماشوم مسیح عبادت ته راغلل، هغه «ختیځ» چې دوی ترې سفر کاوه، د هغوی د دورې فارسي نړۍ وه — نړۍ چې رسا یې همدا غرونه او درې و چې نن یې افغانستان بولي. ښایي ځینې له لومړنیو کسانو چې عیسی یې پیژندلی و، له همدې خاورې یا د هغې له لارې راغلي وي. دوه زره کاله وروسته، همدا خاوره د نړۍ یوه له کمو رارسیدلو ځایونو څخه ده، او دلته د مسیح تعقیب لا هم کولی شي هر څه له لاسه ورکړي. دا څنګه دی چې خلک چې کولی شول له لومړنیو کسانو څخه وي چې عیسی ته ښه راغلاست ووايي، اوس کولی شي له وروستیو کسانو څخه وي چې د هغه په اړه اوري؟
ستاسو د مرستې له لارې، د خدای کلام ژباړه، چاپ، خپرول او نوښت ممکن کیږي.
مرسته وکړئد بائبل ژباړونکو، چاپ او افغانانو ته د خدای کلام رسولو لپاره دعا وکړئ.
د دعا ټکيد هر هغه چا سره یې شریک کړئ چې زړه یې غواړي افغانان له بائبل سره اشنا شي او عیسی وپیژني.